قوانین تأمین مالی جمعی در ایران : در سالهای اخیر، تأمین مالی جمعی (Crowdfunding) به یکی از ابزارهای نوآورانه برای جذب سرمایه در راه اندازی استارتاپها و پروژههای نوظهور تبدیل شده است. در ایران نیز با توجه به رشد اکوسیستم کارآفرینی و محدودیتهای سنتی دسترسی به وام بانکی، تأمین مالی جمعی مورد توجه بسیاری از کارآفرینان قرار گرفته است. اما این فرآیند بدون نظارت قانونی نمیتواند به درستی عمل کند. به همین دلیل در سالهای اخیر، سازمان بورس و فرابورس ایران، اقدام به تدوین قوانین تأمین مالی جمعی در ایران کردهاند. در این مقاله از سایت «مجتبی سامی» با این مقررات آشنا میشویم.
تأمین مالی جمعی چیست؟
تأمین مالی جمعی فرآیندی است که طی آن، تعداد زیادی از افراد حقیقی یا حقوقی از طریق یک بستر آنلاین (مانند سامانههای تحت نظارت) مبالغ کوچکی را بهمنظور تأمین سرمایه مورد نیاز یک پروژه یا کسبوکار اختصاص میدهند. این سرمایهگذاری ممکن است در قالب مشارکت، وام، پیشفروش محصول یا حتی کمک بلاعوض باشد.
مرجع قانونی: نقش سازمان بورس و فرابورس
در ایران، مسئولیت تدوین، نظارت و صدور مجوز برای سامانههای تأمین مالی جمعی بر عهده سازمان بورس و اوراق بهادار است. این سازمان از طریق فرابورس ایران به عنوان مجری طرح، دستورالعملهای اجرایی را برای پلتفرمها و سرمایهپذیران مشخص میکند.
تسهیلات بورسی: راهنمای جامع سرمایهگذاری با استفاده از تسهیلات مالی
دستورالعمل تأمین مالی جمعی (کرادفاندینگ)
دستورالعمل اجرایی تأمین مالی جمعی که در سال ۱۳۹۹ از سوی سازمان بورس تصویب شد، چارچوبی حقوقی برای فعالیت سامانههای تأمین مالی جمعی فراهم کرده است. برخی از مهمترین نکات این دستورالعمل عبارتاند از:
- سرمایهپذیر باید شخصیت حقوقی باشد (استارتاپ ثبت شده یا شرکت)
- پلتفرم تأمین مالی جمعی باید دارای مجوز رسمی از فرابورس ایران باشد
- حداکثر مبلغ مجاز برای جذب سرمایه در یک کمپین محدود است (در حال حاضر حدود ۱۰ میلیارد ریال)
- سرمایهگذاران حقیقی سقف مشخصی برای سرمایهگذاری دارند (معمولاً ۱۰۰ میلیون تومان در هر طرح)
شرایط دریافت مجوز برای پلتفرمها
برای راهاندازی یک سامانه کرادفاندینگ، متقاضی باید مراحل زیر را طی کند:
- ارائه درخواست کتبی به فرابورس ایران
- داشتن تیم فنی و مالی متخصص
- ارائه طرح کسبوکار و نرمافزار امن برای مدیریت سرمایهها
- رعایت اصول احراز هویت، کنترل ریسک و شفافیت اطلاعات
پس از بررسی صلاحیتهای فنی، سازمان بورس و فرابورس مجوز لازم را صادر خواهند کرد.
چهار مدل تأمین مالی جمعی قانونی در ایران
بر اساس دستورالعمل، چهار نوع کرادفاندینگ در ایران مجاز است:
- سرمایهگذاری (Equity-based): مشارکت در سهام شرکتها
- قرضالحسنه (Lending-based): اعطای وام به پروژه با بازپرداخت در زمان مشخص
- پیشفروش (Pre-sale): خرید محصول یا خدمات قبل از تولید
- کمک بلاعوض (Donation-based): تأمین مالی خیریهها یا طرحهای عامالمنفعه
نکات قانونی برای سرمایهگذاران
سرمایهگذاران پیش از ورود به طرحهای تأمین مالی جمعی باید:
- از اعتبار سامانه کرادفاندینگ مطمئن شوند (آیا دارای مجوز است؟)
- اسناد مربوط به کمپین، گزارشهای مالی و اهداف پروژه را بهدقت مطالعه کنند
- ریسکهای سرمایهگذاری را بپذیرند؛ چون تضمینی برای سوددهی وجود ندارد
- به سقف مجاز سرمایهگذاری (برای افراد حقیقی) توجه داشته باشند
مزایای قانونگذاری در تأمین مالی جمعی
وجود قوانین و نظارت رسمی باعث میشود:
- شفافیت مالی در طرحها افزایش یابد
- ریسک کلاهبرداری کاهش پیدا کند
- اعتماد عمومی به پلتفرمها بیشتر شود
- جریان سرمایه بهصورت هدفمند و تحت نظارت هدایت شود
- حمایت قانونی از سرمایهگذاران و کارآفرینان فراهم شود
چالشهای فعلی در اجرای قوانین کرادفاندینگ
با وجود تدوین دستورالعمل، اجرای دقیق آن با چالشهایی همراه است:
- محدودیت سقف جذب سرمایه باعث میشود بسیاری از استارتاپها نیاز خود را نتوانند پوشش دهند
- فرایندهای طولانی صدور مجوز مانعی برای ورود بازیگران جدید است
- ضعف آموزش عمومی در میان مردم و کارآفرینان درک درستی از این ابزار مالی وجود ندارد
- هنوز قوانین مالیاتی مشخص برای کرادفاندینگ تدوین نشده است
آینده تأمین مالی جمعی در ایران
با گسترش استارتاپها و تحول دیجیتال، پیشبینی میشود که کرادفاندینگ به یکی از ابزارهای مهم تأمین سرمایه تبدیل شود. در صورتی که قوانین بهروز، آموزشهای تخصصی و حمایتهای دولتی تقویت شوند، این مدل میتواند نقش موثری در رشد اقتصاد دانشبنیان ایفا کند.
نتیجهگیری قوانین تأمین مالی جمعی در ایران
قوانین و مقررات تأمین مالی جمعی در ایران، چارچوبی قانونی برای استفاده از این ابزار نوآورانه را فراهم کردهاند. با آشنایی با این دستورالعملها، هم سرمایهگذاران و هم کارآفرینان میتوانند با اطمینان بیشتری در این مسیر گام بردارند.
در نهایت به شما توصیه میکند پیش از هرگونه مشارکت در تأمین مالی جمعی، حتماً اطلاعات حقوقی و مالی مرتبط با پروژه را بررسی کنید.
💡 برای مشاوره تخصصی در حوزه تأمین مالی جمعی، با مجتبی سامی تماس بگیرید. ما در کنار شما هستیم تا ایدهتان را به واقعیت تبدیل کنید.
برای دریافت فرم های مربوط به بررسی در واتساپ 09122872238 پیام ارسال بفرمایید.
راهنمای گامبهگام راهاندازی یک کمپین موفق تأمین مالی جمعی (Crowdfunding)